17. Kritische joden nauwelijks gehoord in Vlaanderen

 

Kritische joden nauwelijks gehoord inVlaanderen

Dit weekend vond in Brussel naast een pro-Palestijnse ook een pro-Israëlische betoging plaats. De betoging riep op tot steun voor Israël en was gericht tegen het "anti-semitisme". Impliciete boodschap: wie jood is kan onmogelijk tegen Israël zijn of de Palestijnse zaak genegen zijn. Maar de feiten wijzen in een andere richting. Steeds meer Belgische en Vlaamse joden keren zich tegen de politiek van Israël. Alleen beschikken ze nauwelijks over een platform

Thomas Decreus woensdag 30 juli 2014

http://www.dewereldmorgen.be/artikel/2014/07/30/kritische-joden-nauwelijks-gehoord-in-vlaanderen

Anya Topolski, onderzoekster aan de KULeuven en praktiserend joods, ageert reeds jaren tegen de erg eenzijdige wijze waarop de joodse gemeenschap in Vlaanderen wordt in beeld gebracht. Alsof alle joden pro-Israël zouden zijn. Alsof Joods Actueel de enige spreekbuis van joden in Vlaanderen is. En alsof er geen linkse en progressieve joden zouden bestaan.

Maar de vraag is, hoe komt het dat een links en progressief Joods standpunt zo moeilijk aan bod komt in Vlaanderen? Waarom komt de pluraliteit die leeft binnen de Joodse gemeenschap zo weinig aan bod in de Vlaamse media?

Volgens Topolski heeft het te maken met specifieke historische omstandigheden. “De ultraorthodoxe joden zijn vrij dominant in Vlaanderen. Ze hebben veel macht en beschikken over veel geld. Een deel van dat geld is afkomstig van de Belgische staat. Op die manier heeft de ultraorthodoxe gemeenschap de middelen om hun eigen scholen en media op te richten. Daarnaast beschikken ze ook over een uitgebreid internationaal netwerk van geldstromen. Het gevolg van dat alles is dat hun opinie dominant is in Vlaanderen.”

“Bovendien schuwt de ultra-orthodoxe gemeenschap iedere vorm van pluraliteit binnen de joodse gemeenschap. Ze staan niet open voor anders denkende joden en weigeren die ook een platform te geven. Je kan een blad als Joods Actueel bezwaarlijk pluralistisch noemen. Maar toch wordt dit blad steevast opgevoerd als de spreekbuis van de joden in Vlaanderen.”

“In Franstalig België is de invloed van de ultraorthodoxe joden veel kleiner. Zij staan meer onder invloed van het Franse laïcisme. In Franstalige België zie je dan ook een pluralistischer landschap. Een organisatie als UPJB (Union des Progressistes Juifs de Belgique) krijgt er veel meer airplay dan in Vlaanderen zou mogelijk zijn.”

 

Media en extremisme

“Het is niet enkel een bepaald deel van de joodse gemeenschap dat een ander deel probeert het zwijgen op te leggen. Ook de grotere media in Vlaanderen doen hun duit in het zakje. Dat vind ik soms heel frustrerend.”

“Om een voorbeeld te geven: ik was zelf aanwezig op enkele van de protestacties. Uitlatingen van extremisme of gewelddadige incidenten waren daar nauwelijks aanwezig. Maar van zodra ook maar één individu iets fout zegt of doet, wordt daarop ingezoomd. Ik heb het gevoel dat dat nog veel sterker gebeurt dan bij andere protestacties.”

“Wat media vaak doen is de boodschap van het protest neutraliseren door op het marginale extremisme te focussen. En dan wordt geschreven dat de protesten antisemitisch zijn. Hieruit kan dan makkelijk de conclusie getrokken worden dat mensen uit de joodse gemeenschap het protest niet onderschrijven. Of dat alle mensen die de Palestijnse zaak steunen toch antisemitisch zijn."

Een ander geluid

Nochtans zijn er in Vlaanderen wel degelijk joden aanwezig die zich afkeren van het Israëlische project en van de aan de gang zijnde oorlog in Gaza. Het probleem, volgens Topolski, is dat dat deel van de joodse gemeenschap niet georganiseerd is. Het gebrek aan organisatie is een gevolg van weinig financiële of structurele steun voor dit deel van de joodse gemeenschap. De focus ligt op interne zaken: geld zoeken voor een rabbijn, gebouwen  onderhouden of lessen Hebreeuws inrichten.

“Het gebrek aan organisatie bij progressieve joden staat in schril contrast tot het buitenland. Op het Europese niveau heb je twee grote progressief-joodse organisaties. JCall (www.jcall.eu) is wat je zou kunnen noemen een centrum-linkse organisatie. Zij staan gematigd kritisch tegenover het optreden van Israël, maar over het algemeen zijn ze eerder gematigd volgens mij. Ze hebben vele kleine afdelingen, over gans Europa. Maar Vlaanderen ontbreekt.”

“Eveneens op Europees niveau heb je EJJP (European Jews for a Just Peace – www.ejjp.org). Dat is een overkoepelende federatie van dertien linkse groeperingen. Dichter bij ons heb je het Nederlandse 'Een Ander Joods Geluid' (www.eajg.nl). Met een aantal gelijkgezinden ben ik momenteel aan het bekijken hoe we een afdeling van Een Ander Joods Geluid kunnen opstarten in Vlaanderen.”

Oriëntalisme

“Als hier een Vlaamse afdeling van 'Een Ander Joods Geluid' wordt opgericht, dan hoop ik dat we verder gaan dan een focus op het conflict Israël-Palestina. Dat is nodig. Wat veel mensen niet beseffen is dat er een link bestaat tussen het antisemitisme, het Europese racisme en de Israëlische politiek. Dergelijke verschijnselen zijn het gevolg van een Europees denken dat vooral vanaf de achttiende eeuw opgang maakte. Europa probeerde de wereld volgens zijn beeld op te delen in termen van ras, nationaliteit en religie. Dat is de kern van het probleem.

“Persoonlijk kant men ook heel sterk tegen de reductie van het Palestijns-Israëlisch conflict tot een religieus conflict. Alsof het om een conflict tussen twee religies zou gaan. Daar zit iets denigrerend in. Het is een makkelijke wijze om als seculiere Westerlingen de kern van het conflict te neutraliseren en af te doen als iets een primitief conflict, aangedreven door religieuze fanatici. Hier is een duidelijke link te maken met wat Edward Saïd Oriëntalisme noemt: het"'Oosten" wordt gepercipieerd als irrationeel, sensueel en primitief. Terwijl het Westen wordt aanzien als rationeel, democratisch en geciviliseerd."

“De waarheid is natuurlijk dat het Israëlisch-Palestijns conflict een door en door politiek conflict is. Het heeft alles te maken met racisme, kolonialisme en macht. Bovendien is het een conflict waarin het Westen een verpletterende verantwoordelijkheid draagt. De rol van de Shoah, de UN, de VS en de EU kunnen niet buiten de discussie gehouden worden.”

Spiraal van geweld

Dat uitgerekend nu een initiatief wordt opgezet om een andere Joods geluid te laten horen vanuit de joodse gemeenschap is uiteraard geen toeval. Het uiterst gewelddadige optreden in Gaza doet ook de gemoederen binnen de joodse gemeenschap hoog oplaaien. Ook binnen Israël.

“Afgelopen zaterdag nog hebben in Tel Aviv duizenden Israëli's betoogd tegen de Israëlische agressie in Gaza. Die actie was vooraf verboden, maar de politie liet uiteindelijk betijen. Ook in andere landen komen Joden steeds meer de straat op om hun afgrijzen te laten blijken. Dat doen ze heel openlijk. Net zoals het ondersteunen van een boycot tegen Israël. Dat is, wat mij betreft, toch behoorlijk ongezien. Ik zou durven spreken van een kentering.”

“Wat ik ook merk is dat steeds meer joden, ook Vlaamse joden, de sociale media aanwenden als het platform dat ze niet hebben. Sociale media fungeren als een alternatief voor de rechtse joodse propaganda.”

“Veel joden hebben het gevoel dat dit conflict een stap te ver is. Het is teveel geweest. Dit is een eindeloze, bloedige herhaling van hetzelfde. Het besef begint te rijzen dat de Israëlische politiek geen zoden aan de dijk brengt. Het leidt tot niets. Buiten een spiraal van geweld.”