Interview Koen Stuyck

Met een roman over Israël en Palestina kan je een breder publiek bereiken

 

Koen Stuyck werkt als woordvoerder voor een grote NGO. Voordien werkte hij als journalist en reisleider. Hij volgt al twintig jaar het Midden-Oosten en is al meermaals in Israël en Palestina geweest. Hij schreef in 2014 zijn eerste roman “Golem”[1] met het Israëlisch-Palestijns conflict als achtergrond.

 

Waarom heb je een roman en geen politiek essay geschreven?

Een roman schrijven is iets wat ik ooit in mijn leven wou doen. Met een roman kan je een publiek bereiken dat niet noodzakelijk in het thema of de politiek is geïnteresseerd. Je kan onderzoeken wat er in extreme situaties zou kunnen gebeuren en dat vertelt dan ook iets over de werkelijkheid van nu. Als je vragen stelt bij het huidige Israëlische beleid, kan je in een roman de zaken extreem doortrekken, de werkelijkheid vooruit duwen en dat werpt dan een nieuw licht op de huidige situatie. Zo gebruik ik in mijn roman een nieuw militair  experimenteel programma (Golemproject) als een metafoor voor de huidige hersenspoeling van de joodse kolonisten die in de bezette gebieden over eigen bypasswegen beschikken: “Palestijnen horen hier niet thuis”. De huidige kolonisten zijn een instrument van het Israëlische imperialisme, van het “groot Israël”: het doel heiligt de middelen en dus staat het Golemprogramma voor de Rücksichtlosigkeit (n.v.d.r: meedogenloosheid) van het zionistisch regime. Door een fictieverhaal kan ik de mogelijke onbekende gevolgen blootleggen die kunnen voortvloeien uit de nieuwe ontwikkelingen van vandaag. In een roman komen ook filosofische en ethische vragen aan bod. Chaim Siegal, overtuigd zionist en coördinator van het Golemproject, heeft gewetensbezwaren en zal uiteindelijk zijn functies neerleggen om ergens anders als dokter in een ziekenhuis te gaan werken.

Het hoofdpersonage is gerechtsjournalist. Is gerechtsjournalistiek stigmatiserend en wat is een goede journalist?

Ik ben zelf gerechtsjournalist geweest. Vaak leest men in de kranten te weinig over de context en achtergrond van de “daders”. De gerechtelijke berichtgeving in sommige kranten is te vaak op sensatie belust. Het is soms zoals vroeger, toen de mensen naar openbare terechtstellingen gingen kijken.

Goede journalistiek stijgt uit boven de waan van de dag. Met een verhaal kan je mensen door de ogen van iemand anders naar de wereld laten kijken. Je krijgt zo een beter beeld van de werkelijkheid. Je moet ook verklaringen geven: waarom deze feiten en in welke context. Een journalist moet ook zijn bronnen checken: wie zegt wat en waarom. Maar objectieve bronnen bestaan niet. De pers neemt vaak klakkeloos de framing (taalgebruik en analyse) van bepaalde partijen over. Sommige feiten worden op zo een manier belicht dat de lezer de schuld van de feiten aan de Palestijnen geeft. De media nemen vaak het gespin van Israël over en investeren te weinig in het volledige verhaal. Ze geven te weinig extra duiding. Ze staan te vaak stil bij anekdoten zonder te vertellen waarom bepaalde dingen gebeuren. Daarom heb ik dit verhaal geschreven. In een roman kan ik veel meer achtergrondinformatie steken.

 

 

[1] Koen Stuyck, Golem, Uitgeverij Brave New Books, 2014, 219 pagina's.

 

Vanwaar je interesse voor het Israëlisch-Palestijns conflict?

Ik heb altijd al interesse gehad voor de joodse geschiedenis. We kunnen leren uit de joodse diaspora, een van de oudste en meest gedocumenteerde van de wereld. Leren hoe mensen ontworteld en buiten hun plek van afkomst leven. De diaspora is wezenlijk voor de joodse identiteit en komt vaak voor in teksten. Anderzijds heb ik al meermaals Israël en Palestina bezocht en ben ik getroffen door het lot van de Palestijnen en de ongelijke strijd tussen beide volkeren. 

 

Wat is de verantwoordelijkheid van Europa en de Verenigde Staten in het Israëlisch-Palestijns conflict?

Europa heeft een verpletterende historische verantwoordelijkheid. Er waren de vervolgingen en de progroms van de negentiende en twintigste eeuw tegen de joden in Rusland, Polen, Frankrijk. In Oost-Europa hadden de joden overal verwanten. De joodse diaspora was multicultureel en vormde een cement. Omdat de joden geen ambachten mochten uitoefenen, zochten ze hun toevlucht in de handel. De meerderheid van de Oost-Europese joden waren arm, maar de rijke joodse handelaars liepen in de kijker en dat stak de ogen uit van de goegemeente. Daardoor ontstond een klimaat van antisemitisme. Nationalisten en politici hebben dit antisemitisme uitgebuit. Na de opkomst van de nationale staten zijn de progroms voortgegaan. Op het einde van de negentiende eeuw sprong de Oostenrijkse jood Theodor Herzl, oprichter van de zionistische beweging, op de kar van de nationalisten: hij vond dat de joden zoals elk volk recht hebben op hun eigen staat. Dit was een breuk met de multi-etnische staten van ervoor. De Europese naties hebben toen toegelaten dat er een mono-etnische joodse staat in Palestina werd gesticht.

Ook nu nog steunt Europa meer dan ooit de Israëlische staat. Ondanks het feit dat Israël elk jaar Palestijnse grond confisqueert en de Palestijnse economie de keel toeknijpt, blijft Europa preferentiële betrekkingen met de Hebreeuwse staat onderhouden.

Israël werkt verder aan expansie en voert constant oorlog: strijd om land, om groot Israël te realiseren, van de Middellandse Zee tot de Jordaan. Oorlog is het resultaat van economische belangen verdedigd door een bepaalde staat die op de steun van bondgenoten kan rekenen.

Deze strijd zal voortduren zolang de Verenigde Staten de militaire hulp aan Israël niet stopzet. Er bestaat in de VS een joodse lobby en een lobby van Christelijke fundamentalisten die Israël door dik en dun steunen. De pro-Israëlische lobby in de VS wordt vooral belichaamd door AIPAC (American Israel Public Affairs Committee) dat druk uitoefent op de Amerikaanse politici. Israël is de voortgezette post van de Amerikaanse belangen in het Midden-Oosten met zijn grote voorraad aan fossiele brandstoffen.

 

Geloof je nog in vredesonderhandelingen ?

Israël wil de internationale gemeenschap sussen en aan het lijntje houden, maar intussen worden op de Westbank almaar meer gronden ingepalmd. De Oslo-overeenkomsten van de jaren negentig zijn geen evenwichtige akkoorden maar werden door de Palestijnen uit wanhoop ondertekend. De Palestijnen beschikken wel over enkele stedelijke regio's, maar die kunnen niet leven zonder hinterland. De vruchtbare gronden van de Jordaanvallei staan onder Israëlische controle. Bovendien staan de joodse kolonies helemaal buiten de regeling van deze akkoorden.

 

Wat denk je van de houding van België?

Op diplomatiek vlak onderneemt België niets. België munt uit door zijn laffe houding. Het stopt ontwikkelingsgeld in Palestijnse projecten, maar als Israël die vernietigt, wordt de Israëlische ambassadeur in België niet eens op het matje geroepen.

 

Als men de media mag geloven zijn er steeds meer incidenten van antisemitisme

Berichten over antisemitisme in Europese landen worden verspreid om joden naar Israël te krijgen. Elke jood is welkom in Israël en krijgt de Israëlische nationaliteit. In Israël is de aanwas van de Palestijnse bevolking groter en er vertrekken meer joden dan er binnenkomen.

Ook de schuldgevoelens van de Europeanen over de holocaust worden uitgebuit: elke kritiek op Israël wordt als antisemitisme bestempeld.