Een open brief aan David Grossman

De filosoof Lieven De Cauter luisterde nauwkeurig naar de toespraak van de grote schrijver David Grossman tijdens de lunch in Passa Porta. Toen hij alles in zijn notebook had opgeslagen stond hij perplex over zijn wijze woorden. Maar achteraf voelde hij zich plotseling heel verdrietig. Om uit te zoeken waarom, doorliep hij opnieuw de tekst in zijn notebook en schreef hij een open brief aan de grote schrijver:

Geachte David Grossman,

U heeft vandaag prachtig gesproken gedurende het lunchgesprek in Passa Porta. Het waren woorden van grote wijsheid. Ze nemen vier pagina´s in beslag op mijn notebook. Waarom voelde ik mij zo verdrietig toen ik wegging? Misschien is het antwoord te vinden in mijn notebook.

Ik ga het verhaal van uw laatste roman (letterlijk vertaald: Een paard komt binnen in een café) niet opnieuw vertellen. De ontknoping bracht u op een subtiele manier. U zei: ´literatuur oordeelt niet, literatuur biedt een tweede kans´. Prachtig!

De interviewer haalde een citaat aan uit het boek van Pessoa: ´Als je volmaakt wilt worden is het genoeg om te bestaan´. U antwoordde: ´om volmaakt te zijn moet je het leven nemen met de barsten, het verlies en de tegenstrijdigheden´. En u voegde er een ander citaat toe: ´Niets is volmaakter dan een gebroken hart´. Prachtig!

´Dovele, het hoofdkarakter, houdt bij hoeveel mensen van het publiek weglopen als hij in een uitbarsting zijn pijnlijke verhaal vertelt. 'Waarom?´ vroeg de interviewer. U antwoordde: ´Het is normaal dat mensen niet in de wonden van anderen willen kijken. Maar sommigen lopen niet weg en kijken´. Mooi. Ik wil ook zo zijn, dacht ik vanbinnen.

De vraag werd gesteld waarom het boek politiek is. U antwoordde, dat je bij een pijniging niet de andere kant uit mag kijken. ´De meeste mensen in Israël kijken de andere kant uit´. Mijn boek ´De glimlach van het land´ was de eerste roman die over de bezetting ging. Er zijn niet veel boeken gevolgd [Israëlische romans bedoelde u uiteraard]. ´Gele wind´ ging ook over het leven in de bezette gebieden. U vertelde hoe u naar het kamp Dheishe ging en dat mensen u vertelden dat ze nog nooit een Israëliër hadden gezien zonder uniform. En hoe iemand, die uw grootmoeder had kunnen zijn, u meenam in haar betonnen hut en haar verhaal vertelde.

En toen zei u tussen neus en lippen: ´Of ze waren uitgezet of gewoon weg waren gegaan, is nog steeds niet zeker´. Goed. Zou u niet weg gaan als dorpen ´s nachts werden aangevallen door de Hagana en dertig huizen werden opgeblazen met de mensen erin? Is dat onvoldoende reden om weg te gaan? Laten we niet om de pot heen draaien: de Nakba, de oprichting van de staat Israël was een etnische zuivering. De staat Israël is gebouwd op een misdaad tegen de menselijkheid. De uitleg dat ze gewoon weg gegaan zijn, is abnormaal. De Nakba is de enige etnische zuivering die niet door de internationale gemeenschap is erkend (volgens uw landgenoot Ilan Pappe). Maakt het voor u wat uit dat de etnische zuivering en het stelen van land doorgaat?

U zei: ´Eén van de wonderen van Israël is de herleving van het Hebreeuws, de terugkeer in ons land na 2000 jaar diaspora in 70 landen, de oprichting van een democratie 3 jaar na de Shoah´. Deze laatste woorden maken mij sprakeloos… Het wonder dat u beschrijft is gebaseerd op een misdaad tegen de menselijkheid, de Nakba…., een misdaad die nog steeds doorgaat. En dat Israël een democratie is, is discutabel.

De vraag werd gesteld: ´Hoe ziet u de toekomst van Israël?´

U antwoordde: ´Ik kan mij de luxe niet veroorloven om wanhopig te zijn … Men wil ons doen geloven dat oorlog de enige mogelijke werkelijkheid is, dat oorlog een vorm van goddelijke beschikking is …  De extremisten hebben aan beide zijden de macht overgenomen. Ik geloof echter dat oproepen tot strijd tegen onze belangen is. Ik geloof in dialoog, in overeenstemming. Het zal niet snel gaan, maar ik geloof in … compromissen. Misschien kost het meerdere generaties. Ik geloof niet in absolute gerechtigheid. Ik geloof in de kracht van routine, van alledaagsheid, van Palestijnen en Israëlieten die samen voetballen, samen muziek maken zoals in het Daniel Barenboims orkest. Onze oorlog kan niet gewonnen worden. Alleen het gewone leven kan ons redden. We hebben geen normaal leven, we hebben een beperkt leven, niet een compleet leven …. Maar lees me niet verkeerd. We hebben een sterk leger nodig, want we worden omgeven door grote vijanden. Alleen vrede kan ons redden. Niet een naïeve vrede. De één-staat-oplossing zal alleen maar een apartheidssysteem creëren.´

Opnieuw was ik sprakeloos. Weet u niet dat het al een apartheidssysteem is? En een meedogenloze, met afschuwelijke misdaden iedere dag. Dit moet u weten.

De Belgische Academische Culturele Boycot van Israël overtuigde KASK, een kunstschool in Gent, om voor deze spreekbeurt geen geld te aanvaarden van de Israëlische ambassade die uw reis sponsort. Maar verandert dit iets? Want hoe dan ook: u bent een ambassadeur van Israël …. Was uw verzoek vooraf bij de vragen, ´literatuur alstublieft, geen politiek´, niet uw manier van de andere kant uit kijken?

Nu begrijp ik waarom de Israëlische ambassade uw reizen wil sponsoren. U bent de beste ambassadeur waar Israël van kan dromen … Als u zo kritisch melancholisch spreekt over tegenstrijdigheden en mythes sceptisch benader,t is het nettoresultaat hasbara (apologetische verklaringen die Israël verdedigen).

Dat moet het zijn wat mij zo droevig maakte.

Hoogachtend,

{C}{C}

 
   

{C}{C}
Lieven De Cauter, filosoof, 8 december 2015

Vertaald uit het Engels: http://www.dewereldmorgen.be/artikel/2015/12/08/the-miracle-of-israel-open-letter-to-david-grossman

Lees ook: http://archief.uitpers.be/artikel_view.php?id=1531 Het autisme van David Grossman.