12) Ook KU Leuven en Justitie werken mee aan delicaat Israëlisch onderzoek.

Meest controversiële project is een virtuele training in ondervragingstechnieken.

Door: Koen Vidal, DeMorgen.be, 12 mei 2016.

"Deze week pakten vijftig Gentse professoren uit met een kritische open brief over samenwerkingsprojecten met Israëlische onderzoekspartners. Volgens de ondertekenaars is het ontoelaatbaar dat de Gentse universiteit samenwerkt met Israëlische universiteiten en wapenbedrijven die nauwe banden hebben met het Israëlische leger. "Deze samenwerking komt neer op medeplichtigheid aan oorlogsmisdaden en misdaden tegen de mensheid", luidt de conclusie van de professoren.

Nu blijkt dat niet alleen de Gentse Universiteit maar ook de KU Leuven en de federale overheidsdienst Justitie deelnemen aan delicate samenwerkingsprojecten met Israëlische partners.

5 miljoen euro

Zo loopt er momenteel een onderzoek in Israël over geavanceerde ondervragings-technieken van verdachten van internationale criminaliteit. Bij dit Law Train-project wordt de technologie van de gaming-industrie geïntroduceerd voor de training van ondervragingstechnieken. De bedoeling is dat agenten tijdens hun training geconfronteerd worden met virtuele verdachten die op interactieve wijze vragen beantwoorden. Ook de lichaamstaal van de verdachte verandert voortdurend. Ondervragers van over heel de wereld kunnen dan vanuit hun eigen land inloggen in deze virtuele trainingssessie.

Dit onderzoek moet vooral de bestrijding van de internationale drugshandel ten goede komen, maar kan ook toegepast worden voor andere vormen van internationale misdaad.

Het onderzoeksproject heeft een totaalwaarde van ruim 5 miljoen euro en wordt gefinancierd via het Horizon 2020-fonds van de Europese Unie. De coördinatie is in handen van de Israëlische Bar Ilan-universiteit en ook het Israëlische ministerie van Binnenlandse Veiligheid is partner.

De KU Leuven kreeg voor dit project 600 125 euro en is daarmee de grootste Europese partner. Ook de FOD Justitie neemt deel aan het onderzoek en kreeg hiervoor 102 500 euro.

Volgens de VS maakt Israël zich schuldig aan buitengerechtelijke moordpartijen en het gebruik van excessief geweld tegen Palestijnen.

Dit onderzoeksproject is delicaat omdat de Israëlische veiligheidsdiensten een omstreden reputatie hebben inzake ondervragingstechnieken. Het recentste mensenrechtenrapport hierover werd gepubliceerd door het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. In dat document staat onder meer dat Israëlische veiligheidsdiensten zich schuldig maken aan "buitengerechtelijke moordpartijen en het gebruik van excessief geweld tegen en foltering van Palestijnen". Het State Department klaagt expliciet de ondervragings-praktijken van politie, leger en inlichtingendiensten aan. Zo heeft het rapport het over "misbruik van Palestijnse gedetineerden, onder wie kinderen, vooral tijdens de aanhouding en ondervragingen".

Ook de Israëlische ngo Public Committee Against Torture in Israël deed deze maand nog zijn beklag over folterpraktijken van het Israëlische staatsapparaat. Niet alleen Palestijnen zijn volgens deze ngo slachtoffer van mishandelingen, ook Afrikaanse vluchtelingen worden tijdens ondervragingen onderworpen aan foltering.

De Leuvense bijdrage aan het project wordt geleid door professor Geert Vervaeke van het Leuvens Instituut voor Criminologie. Vervaeke was lange tijd voorzitter van de Hoge Raad voor Justitie.

In een reactie laat de KU Leuven weten dat de werkgroep van Vervaeke de methodologie ontwikkelt voor de virtuele ondervragingstraining. "De KU Leuven heeft de belangrijke taak om de methodologie voor de trainingsschool te ontwikkelen: hoe verloopt de training, hoe moet een correct verhoor worden uitgevoerd rekening houdende met Europese en nationale wetgeving, internationale verdragen en best practices vanuit de wetenschappelijke literatuur."

Gevraagd naar het ethische aspect van het onderzoek stelt de woordvoerder dat de Leuvense universiteit zich "bewust is van het delicate karakter van dit project en voorzichtig tewerk wil gaan". "De Leuvense onderzoekers legden dit dossier voor aan de verschillende ethische commissies van de KU Leuven, die alle hun fiat gaven."