Palestina Solidariteit is opgelucht over de erkenning van onze eigen sociaal-culturele werking voor de komende vijf jaar, maar keek ook, net als velen, met verbijstering en ongeloof naar de beslissing die de Vlaamse regering half november nam over de subsidies voor het sociaal-cultureel volwassenenwerk. Die roept bij ons een grote bezorgdheid op over de staat van onze rechtsstaat.

We zagen een regering voor wie met maandenlang getalm rechtszekerheid van middenveldorganisaties een detail werd. En zonder onderbouwing met feiten of argumentatie volgden beschuldigingen aan het adres van een aantal middenveldorganisaties elkaar op. Framing in de pers primeerde daarbij op inhoudelijke dialoog met de partners in het middenveld.

En dan was het eindelijk zover: Labo vzw verliest haar subisidies. Headquarters of the Movement (HOTM) krijgt er geen. Vrede vzw, Vredesactie, De Wereld Morgen en Climaxi worden teruggeduwd naar het absolute minimum.

Het sociaal-cultureel volwassenenwerk wordt openlijk aangevallen. Dit is geen administratieve keuze. Het is een politiek-ideologische aanval op het middenveld. En het is een onrustwekkend en gevaarlijk precedent.

Deze beslissing staat niet op zichzelf. Ze past in een breder patroon van delegitimering, verdachtmaking, en disciplinering van organisaties die kritisch zijn voor overheid, markt en macht. Dat patroon is al langer zichtbaar: van politieke framing van het middenveld als “wereldvreemd” of “ideologisch vooringenomen”, over de systematische verenging van het democratisch debat, tot het laten doodbloeden van organisaties omwille van een vage link met een al even vaag (of zelfs helemaal niet) gedefinieerd “gewelddadig extremisme”.

Wat vandaag organisaties uit het kritische medialandschap en de vredes-, klimaat- en antikoloniale beweging treft, treft morgen de rest van ons.

De uitspraak van minister Diependaele dat de zelfgecreëerde impasse rond de subsidies “het failliet van de beoordelingscommissies” zou bewijzen, is daar een duidelijk signaal van. Niet het beleid, niet het partijpolitieke spel, maar de onafhankelijke beoordeling wordt ter discussie gesteld. Zo wordt niet de kwaliteit van het werk beoordeeld, maar de ideologische positie. Het is duidelijk: het decreet zelf ligt onder vuur. In 2027 wordt het herbekeken, zodat enkel de organisaties die binnen de ideologische lijn van de regering passen nog kunnen worden gesubsidieerd.

Ook het Vlaams Actieplan tegen Radicalisering creëert een nieuw risico. De mogelijkheid om subsidies te schorsen of definitief in te trekken wanneer er “vermoedens” zijn van ondersteuning of vergoelijking van “gewelddadig extremisme” – zonder enige definitie van wat dat precies inhoudt, zonder onafhankelijke beoordelingscommissie, zonder rechterlijk toets – geeft een zorgwekkend ruime interpretatiemarge en beangstigend veel macht aan de bevoegde ministers. Informatie van veiligheidsdiensten kan volstaan om een organisatie volledig uit het landschap te verwijderen. Dit flirt met de grens tussen de bevoegdheden van uitvoerende en rechterlijke macht, en is een recept voor misbruik en onderdrukking van kritische stemmen, zeker in een context waarin vreedzame solidariteit, antiracisme, de pro-Palestijnse beweging, en antikoloniale analyses al te snel als “radicaal” worden gebrandmerkt. De vrijheid van meningsuiting komt hiermee in het gedrang.

Ook federaal, met de wet-Quintin, die een regelrechte blamage is voor de democratie, en Europees en globaal, met Trump en Orbán als voorgangers, zien we hetzelfde offensief tegen het kritische middenveld. Op alle niveaus tracht men een fnuikend net te spannen rond kritische geesten en andersdenkenden. Dit is niet gezond.

Dit is geen kwestie van subsidies. Palestina Solidariteit krijgt voor het eerst wél subsidies. Wijzelf kunnen ons werk dus verderzetten en, met de steun van de Vlaamse overheid, het nu ook uitbreiden en verdiepen. Maar we stellen ons vragen over de context waarin we ons kritisch, antiracistisch en pro-mensenrechtenwerk zullen (kunnen) blijven uitoefenen. Subsidies zijn er om maatschappelijk engagement en vernieuwing te stimuleren, niet om organisaties het zwijgen op te leggen. We blijven ook de komende jaren kritische, antiracistische en pro-mensenrechtenstemmen steunen, ook als het gaat over thema’s waar de huidige Vlaamse regering of minstens dominante delen daarvan nu blijkbaar moeite mee heeft / hebben: apartheid, kolonialisme, militarisme, en genocide. Dit gaat over democratische ruimte, over kritische tegenmacht, en over de vraag welke stemmen in Vlaanderen nog welkom zijn in het publieke debat.

Wij spreken expliciet onze solidariteit uit met de getroffen organisaties. Zij ook zijn onze partners, onze informatiebronnen, onze medestrijders. Zij analyseren de Belgische wapenindustrie en haar verwevenheid met internationale conflicten, vormen een broodnodig tegengewicht in de berichtgeving rond Palestina, brengen machtsverhoudingen aan het licht, beschermen het recht op protest, en ondersteunen directe acties en massabetogingen tegen genocide. Hun werk is essentieel. Het wegduwen van deze stemmen verzwakt de democratische structuur van Vlaanderen.

Wij kiezen voor solidariteit. Wij kiezen ervoor om onze collega-organisaties niet alleen symbolisch maar ook praktisch te steunen, daar waar onze agenda’s overlappen en waar onze krachten elkaar versterken. De democratische ruimte die we eenmaal opofferen, krijgen we immers nooit meer terug.

Daarom is het nu het moment om gezamenlijk te reageren. Niet morgen, niet binnen een jaar, niet wanneer het decreet in 2027 wordt herbekeken, maar vandaag – nu de politieke intentie glashelder is en het landschap zichtbaar wordt herschikt.