In de workshop Israëlische mythes ontkracht: Israëlische propaganda in mediaberichtgeving duiken we in de wereld van hasbara of zionistische propaganda en in welke mate die de berichtgeving in Vlaamse media beïnvloedt. Na een bondige inleiding waarbij we stilstaan bij enkele vaak gehoorde Israëlische claims, gaan de deelnemers aan de workshop zelf aan de slag. In een eerste oefening koppelen ze verschillende propagandatechnieken aan publicaties. Daarna houden ze enkele recente krantenartikels en een beeldfragment kritisch tegen het licht. Om maximale interactie mogelijk te maken doen ze dat in kleine groepjes, met telkens een terugkoppeling in plenum.

De workshop, die twee uur duurt, kan vanaf nu gratis geboekt worden door een mail te sturen naar campaign@palestinasolidariteit.be. Wij voorzien de workshopbegeleiding en de workshopmaterialen. De aanvrager brengt een groep van minimum 12 en maximum 20 gegadigden samen die aan de workshop willen deelnemen. De locatie waar de workshop plaatsvindt, dient over wifi te beschikken en er dient een groot tv-scherm of een projectiescherm aanwezig te zijn. Heb je interesse om deze workshop te hosten, stuur dan zeker een mail zodat we samen een passend moment kunnen vinden én de nodige praktische afspraken kunnen maken.

Spindoctor Theodor Herzl

Heel wat onderzoekers noemen Theodor Herzl, de vader van het politieke zionisme, één van de hasbara-pioniers omwille van zijn inspanningen om het ‘historische recht’ van het joodse volk op het ‘Land van Israël’ op de kaart te zetten én om het momentum te creëren om dat in vervulling te laten gaan. Het lijkt niet misplaatst om hem de eerste zionistische spindoctor te noemen. Hij was een Oostenrijkse journalist met een groot ego en een goed gevoel voor de kracht van taal en symbolen. Bovendien kostte het hem weinig moeite om de waarheid geweld aan te doen als dat zijn zionistische ideaal dichterbij kon brengen.

De realisatie van ‘een land zonder volk voor een volk zonder land’ liep echter niet van een leien dakje. De slogan, die werd geïntroduceerd door Britse christelijke zionisten in de eerste helft van de 19de eeuw, is een staaltje propaganda op zich. Het land was immers bevolkt en ‘het volk zonder land’ waren de joden verspreid over de wereld, met heel uiteenlopende achtergronden en culturen. Europese joden die veiliger oorden opzochten om te ontsnappen aan discriminatie en regelrechte vervolging, migreerden voornamelijk naar Noord-Amerika. Veel anderen kozen ervoor om hun emancipatiestrijd met gelijkgezinden in Europa te voeren. Het was initieel slechts een minderheid die Palestina als bestemming koos.

Het doelpubliek van de hasbara-inspanningen van de pioniers van het politieke zionisme waren enerzijds Europese joden en anderzijds invloedrijke Britse politici en zakenmensen. Het verhaal werd uiteraard aangepast aan de doelgroep die Herzl en co voor ogen hadden. De Britten hadden hun macht en invloed uitgebreid door wereldwijd gebieden te koloniseren en de lokale bevolking te onderwerpen of uit te roeien. De zionisten waren aangewezen op de steun van het Britse imperium en ze waren zich daar zeer goed van bewust.

Eén langgerekte hasbara-inspanning

Van de tweede helft van de negentiende eeuw tot vandaag hebben de zionisten en de staat Israël bijzonder veel geïnvesteerd in propaganda. In 1897 werd de Zionistische Wereldorganisatie opgericht, vier jaar later het Joods Nationaal Fonds. Na jarenlange twisten tussen zionistische en niet-zionistische joden werd het Joods Agentschap voor Palestina in 1929 opgericht, later omgedoopt tot Joods Agentschap voor Israël. Deze organisaties focussen respectievelijk op de behartiging van de belangen van de joden in Israël en zij die zich daar willen vestigen, het werven van fondsen en opkopen van gronden in Palestina/Israël en de bevordering van de immigratie van joden naar Palestina/Israël. Cruciaal om hun doelstellingen te bereiken was en is voor deze organisaties de verspreiding van hasbara of propaganda.

Ik geef één voorbeeld. In de jaren 1950 heeft het Joods Nationaal Fonds een moerasgebied in de Hula vallei in het noorden van Israël laten draineren om plaats te maken voor landbouwgrond. Dat werd toen gevierd als een patriottische nationale onderneming. Volgens de toenmalige landbouwminister Kadish Luz werd land gewonnen op de vijandige natuur en werd water dat de gezondheid bedreigde, omgezet in een zegening. Milieubeschermers en wetenschappers die tegen de drooglegging adviseerden, werden als anti-zionisten beschouwd. De drooglegging veroorzaakte een ecologische ramp en de grond verarmde dusdanig dat de landbouwers hun activiteiten moesten staken. In de jaren 1990 herstelde het Joods Nationaal Fonds het moerasgebied gedeeltelijk en blies daarover de loftrompet: de regio was omgetoverd in een eersteklas bestemming voor ecotoeristen en vogelspotters. Waarmee de organisatie de mogelijke negatieve impact van natuurtoerisme op fauna en flora negeert.

Hetzelfde Joods Nationaal Fonds heeft bossen en parken laten aanleggen over talloze verwoeste Palestijnse dorpen en noemt dat ‘vergroenen van de woestijn’.

Hasbara: een succesverhaal?

Israël heeft in de loop van zijn korte geschiedenis een niet bij te houden aantal propaganda-initiatieven genomen en –instellingen opgericht. Die zaten lang niet altijd op dezelfde lijn. Geregeld werden conflicterende standpunten ingenomen over de beste weg vooruit. De grootste hinderpaal voor een positief imago van Israël is echter altijd de agressieve kolonisatiepolitiek van het land zelf geweest. Volgens The Times of Israel heeft de Israëlische regering het hasbara-budget in 2025 opgetrokken tot 150 miljoen dollar, wat het twintigvoudige zou zijn tegenover de jaren voordien. Dat heeft natuurlijk alles te maken met de genocide en de impact daarvan op de internationale publieke steun voor Israël.

Ondanks dat dieptepunt voor het imago van Israël en vooral ondanks de feiten op de grond en de uitspraken van het Internationaal Strafhof en het Internationaal Gerechtshof, blijven heel wat westerse (ook Vlaamse) media Israël met fluwelen handschoenen aanpakken en blijft hasbara zijn weg vinden naar hun verslaggeving.

Om daar meer inzicht in te verwerven, lanceren we dus de workshop ‘Israëlische mythes ontkracht: Israëlische propaganda in mediaberichtgeving’.