22 Europese vooraanstaande oud-politci ondertekenden een Open Tribune over de situatie in Palestin. Het is een krachtige oproep tot EU-maatregelen tegen Israël. Voor België tekende Willy Claes, minister van Staat, voormalig vicepremier en voormalig minister van Buitenlandse Zaken van België. Lees hieronder de volledige tekst en de lijst met ondertekenaars.
10 juni 2026
De EU kan niet langer de ogen te sluiten voor illegaal Israëlisch gedrag in Palestina.
De Europese Unie is gebaseerd op de rechtsstaat en haar wetten en internationale overeenkomsten zijn bindend voor de lidstaten.
Het is alarmerend dat de geloofwaardigheid van de EU in de ogen van haar eigen burgers en kiezers – en van het grootste deel van de wereld – wordt ondermijnd door haar falen om moreel en politiek leiderschap te tonen bij het handhaven van het internationaal recht en, in het bijzonder, bij het afdwingen van de juridische bepalingen van de Associatieovereenkomst tussen de EU en Israël.
Artikel 2 van die Associatieovereenkomst vereist dat de betrekkingen tussen de EU en Israël, evenals alle bepalingen van de overeenkomst zelf, gebaseerd zijn op het essentiële element van het Verdrag: respect voor mensenrechten en democratische beginselen.
Het is duidelijk dat aan deze eis niet wordt voldaan.
De gruwelijke aanslagen van 7 oktober 2023 door Hamas en andere gewapende groeperingen tegen Israëlische burgers en mensen van andere nationaliteiten kunnen geen rechtvaardiging vormen voor de acties van de Israëlische regering, die Gaza verwoest en systematisch de fundamentele beginselen van het internationaal humanitair recht en de mensenrechten schendt. De Israëlische militaire aanvallen in Gaza hebben sinds oktober 2023 aan minstens 73.000 mensen het leven gekost, waaronder meer dan 21.500 kinderen. Sinds het ‘staakt-het-vuren’ van oktober 2025 zijn meer dan 900 Palestijnen omgekomen.
Het Internationaal Gerechtshof (ICJ) heeft vastgesteld op grond van het Genocideverdrag dat er een reëel risico bestaat op onherstelbare schade aan de Palestijnse rechten. Het Internationaal Strafhof heeft arrestatiebevelen uitgevaardigd tegen Israëlische leiders wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.
Desondanks blijft de Israëlische regering de levering van noodzakelijke humanitaire hulp, ook door UNRWA en internationale ngo’s, aan Palestijnen in Gaza belemmeren. Tegelijkertijd worden de mogelijkheden van Palestijnen om voedsel en water te produceren vernietigd door hun landbouwgrond te verwoesten en reservoirs en ontziltingsinstallaties te vernietigen. Nadat de Israëlische regering de Palestijnen heeft gedwongen in erbarmelijke en onmenselijke omstandigheden te leven, is zij nu van plan de gehele bevolking van Gaza verder samen te persen op slechts 30% van hun toch al zwaar overbevolkte gebied, waardoor de al geteisterde Palestijnse inwoners nog meer onder druk worden gezet om hun thuisland voor goed te verlaten.
In juli 2024 verklaarde het Internationaal Gerechtshof (ICJ) dat alle Israëlische nederzettingen in Palestijns bezet gebied, waar nu minstens 750.000 mensen wonen, illegaal zijn en moeten worden ontmanteld. De Israëlische regering heeft dit advies genegeerd. Zij blijft actief verdere annexatie van Palestijns land op de Westelijke Jordaanoever en in Oost-Jeruzalem bevorderen, onder meer door het toenemende geweld van extremisten, die zich bezighouden met het stelen van meer land en het verdrijven van Palestijnen uit hun huizen, aan te wakkeren en te ondersteunen. Erger nog, de Israëlische regering bereidt verdere landonteigeningen voor in district E1 en in gebied C met het doel de Westelijke Jordaanoever in tweeën te delen en de tweestatenoplossing te ondermijnen, die wordt gesteund door de EU en de overgrote meerderheid van de VN-lidstaten.
Het bewijs is overweldigend: de Israëlische regering handelt volkomen straffeloos bij het afdwingen van gedwongen ontheemdingen om plaats te maken voor illegale nederzettingen, naast andere discriminerende maatregelen tegen Palestijnen.
De Europese Unie kan niet langer passief toekijken. Zij moet nu dringend actie ondernemen om aanbevelingen uit te voeren, zoals die sinds juli 2025 herhaaldelijk zijn gedaan in een reeks openbare verklaringen door een groep van inmiddels meer dan 460 voormalige Europese ministers, ambassadeurs en hoge functionarissen.
Concreet moet de EU de preferentiële toegang van Israël tot de EU opschorten in het kader van de associatieovereenkomst tussen de EU en Israël, hetgeen gevolgen zou hebben voor een derde van de totale Israëlische goederenhandel met de rest van de wereld. Dit vereist leiderschap van de Europese Commissie en de Europese Dienst voor Extern Optreden, die, in overeenstemming met de praktijk in het verleden, moeten voorstellen dat deze maatregelen worden aangenomen door middel van een gekwalificeerde meerderheidsstemming van de EU-lidstaten. Tegelijkertijd moet de EU onmiddellijk actie ondernemen om te voorkomen dat alle export vanuit illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever de EU binnenkomt. Parallel daaraan moet de lijst met gesanctioneerde Israëlische ministers, ambtenaren, personen en entiteiten die betrokken zijn bij nederzettingen en onderworpen zijn aan visumverboden en bevriezing van tegoeden, worden uitgebreid. De EU moet, waar Israëlische publieke en private entiteiten het internationaal recht schenden, deelname aan EU onderzoeks- en andere programma’s opschorten, en de handel in militaire en dual-use goederen stopzetten.
Om deze stappen te kunnen zetten, moeten de weinige EU-lidstaten die consequent actie tegen de Israëlische regering hebben geblokkeerd, zich aansluiten bij de meerderheidsopinie en toestaan dat de maatregelen worden aangenomen.
Kortom, de EU moet stoppen met het negeren van de huidige gruweldaden die de Israëlische regering de Palestijnen aandoet, omdat dit een duidelijke schending van de associatieovereenkomst tussen de EU en Israël is. Als er nu niet wordt ingegrepen, zal de positie en invloed van de EU op wereldniveau alleen maar verder verzwakken, juist op een moment dat een sterke en verenigde Unie nodig is om de multilaterale samenwerking en Europese waarden en belangen te verdedigen.
Ondertekend door:
- Massimo D’Alema – voormalig premier van Italië
- Dominique de Villepin – voormalig premier van Frankrijk
- Robert Golob – premier van Slovenië
- Alain Juppé – voormalig premier van Frankrijk
- Stefan Löfven – voormalig premier van Zweden
- Romano Prodi – voormalig premier van Italië en voormalig voorzitter van de Europese Commissie
- Leo Varadkar – voormalig Taoiseach (premier) van Ierland
- Joaquín Almunia – voormalig vicevoorzitter van de Europese Commissie en voormalig minister van Spanje
- Enrique Barón Crespo – voormalig voorzitter van het Europees Parlement en voormalig minister van Spanje
- Josep Borrell – voormalig voorzitter van het Europees Parlement, voormalig hoge vertegenwoordiger van de EU voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid en voormalig minister van Buitenlandse Zaken van Spanje
- Laurens-Jan Brinkhorst – voormalig vicepremier en voormalig minister (diverse portefeuilles) van Nederland
- Willy Claes – minister van Staat, voormalig vicepremier en minister van Buitenlandse Zaken van België
- Pat Cox – voormalig voorzitter van het Europees Parlement en voormalig leider van de Liberale Fractie in het Europees Parlement
- Herta Däubler-Gmelin – voormalig minister van Justitie van Duitsland
- Sigmar Gabriel – voormalig vicekanselier en voormalig minister van Buitenlandse Zaken van Duitsland
- Slavko Gaber – voormalig minister van Slovenië (diverse portefeuilles)
- Eamon Gilmore – voormalig Tánaiste (vicepremier) en minister van Buitenlandse Zaken van Ierland, en voormalig speciale vertegenwoordiger van de EU voor de mensenrechten
- Erato Kozakou-Marcoullis – voormalig minister van Buitenlandse Zaken van Cyprus
- Mogens Lykketoft – voormalig minister van Buitenlandse Zaken van Denemarken en voormalig voorzitter van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties
- Poul Nielson – voormalig Europees Commissaris en voormalig minister van Denemarken
- Emilija Stojmenova Duh – voormalig minister van Slovenië
- Margot Wallström – voormalig eerste vicevoorzitter van de Europese Commissie en voormalig minister van Buitenlandse Zaken van Zweden.