Naar schatting leeft één op de vier Palestijnen die sinds oktober 2023 in de Gazastrook gewond zijn geraakt, met een ruggenmergletsel, traumatisch hersenletsel of een amputatie. Dit is geen prognose of een worstcasescenario. Het is een feit, gerapporteerd door de Rehabilitation Task Force van de Health Cluster, op basis van gegevens van het ministerie van Volksgezondheid uit de Gazastrook. Kinderen maken 18 procent uit van alle amputaties en 31 procent van de ruggenmergletsels en traumatische hersenletsels. Er zijn nergens in de Gazastrook gespecialiseerde pediatrische revalidatiediensten beschikbaar.

Dit is het gevolg van een bevolking die voortdurend wordt blootgesteld aan militaire bezetting, belegering en de opzettelijke vernietiging van infrastructuur, en vervolgens te horen krijgt dat herstel zal volgen zodra de situatie weer rustig is. Er heerst geen rust. En zelfs als er wél rust zou heersen, is de meeste zorginfrastructuur inmiddels al verdwenen.

Een kwart van een generatie is voorgoed veranderd.

Het is nauwelijks te bevatten hoeveel mensen in de Gazastrook blijvende schade hebben opgelopen. Ruim twee procent van de bewoners die er voor oktober 2023 woonden, lijdt aan ernstig conflictgerelateerd letsel. Voor velen was het einde van de beschietingen geen begin van herstel. Ruggenmergletsels zijn permanent. Bij traumatisch hersenletsel gaan cognitieve functies, persoonlijkheid en dagelijkse prestaties achteruit in de loop der jaren. Geamputeerden die nooit prothesen krijgen, ontwikkelen stijve gewrichten, chronische pijn en secundaire infecties die fataal kunnen zijn.

De Rehabilitation Task Force meldt dat ongeveer 30 procent van de ziekenhuisbedden in de overgebleven gespecialiseerde revalidatiecentra bezet is door patiënten met vergevorderde doorligwonden. Deze wonden zijn te voorkomen. Ze ontstaan door immobiliteit in combinatie met een gebrek aan geschikte positioneringshulpmiddelen, opgeleid personeel en basisbenodigdheden. Zonder deze benodigdheden worden de wonden dieper, raken ze geïnfecteerd en leiden ze tot de dood. Mensen overlijden in ziekenhuizen niet aan hun oorspronkelijke verwonding, maar door een gebrek aan matrasbeschermers, draaischema’s of verpleegkundigen die zijn opgeleid om vroegtijdige weefselafbraak te herkennen.

De beperkte beschikbaarheid van bedden leidt ook tot voortijdig ontslag. Patiënten verlaten revalidatiecentra voordat ze er klaar voor zijn. Ze keren terug naar huizen die verwoest of onbewoonbaar zijn geworden. Daar moeten familieleden zonder medische opleiding omgaan met complexe wonden, katheters en mobiliteitshulpmiddelen die ze nog nooit eerder hebben gezien. De taskforce waarschuwt dat dit het risico op verslechtering, functieverlies en vermijdbare heropnames vergroot. In de praktijk betekent dit dat mensen ledematen verliezen die anders functioneel hadden kunnen blijven. Kinderen die weer hadden kunnen lopen, zitten uiteindelijk hun hele leven in een rolstoel omdat de fysiotherapiesessies werden ingekort.

De wachtlijst bedraagt 136 dagen.

Tussen mei 2024 en 14 april 2026 is er geen revalidatieapparatuur de Gazastrook binnengekomen. Geen enkel apparaat. Rolstoelen, krukken, prothesekokers, tractieapparaten, hydrotherapiezwembaden en apparaten voor elektrische stimulatie kwamen twintig maanden lang de grens niet over. Vanaf half april 2026 bedroeg de gemiddelde wachttijd voor medische hulpmiddelen 136 dagen. Dit is geen logistiek probleem. Dagelijks komen er vrachtwagens met commerciële ladingen de Gazastrook binnen; tussen 3 en 9 augustus 2026 heeft de privésector 878 vrachtwagens via Kerem Shalom vervoerd. Het probleem is de vergunningverlening. Olie en reserveonderdelen voor generatoren staan in de wachtrij, terwijl de generatoren zelf zonder brandstof komen te zitten. De beperking is selectief en politiek gemotiveerd, en kan alleen worden gehandhaafd omdat de bezettingsmacht alle grensovergangen, vrachtbrieven en inspectieposten controleert.

Ondertussen bedraagt de inflatie volgens de Gaza Consumer Index 209 procent boven het niveau van vóór oktober 2023. Gezinnen die met moeite voldoende middelen kunnen bijeenkrijgen voor een prothese, merken dat de kosten daarvan sinds het begin van de escalatie zijn verdubbeld, verdrievoudigd of zelfs verviervoudigd. De opnamekosten bij banken liggen tussen de 7 en 8 procent, waardoor elke transactie waarde verliest. De economische structuur van de blokkade beperkt niet alleen de goederenstroom, maar ontneemt ook rijkdom aan de Palestijnse bevolking onder blokkade. 

Sinds begin juli zijn zes opvanglocaties in het noorden van Rafah, waar ongeveer 5000 mensen verblijven, ontoegankelijk voor organisaties die zich richten op water, sanitaire voorzieningen en hygiëne (WASH) vanwege aanhoudende onveiligheid. Hulpverleners kunnen geen watertankwagens sturen naar gebieden waar nog steeds actief wordt geschoten. Daardoor drinken de bewoners alles wat ze vinden, vaak onbehandeld grondwater dat besmet is met rioolwater uit gebroken leidingen. Recent onderzoek toont aan dat 43 procent van de huishoudens rioolwater binnen tien meter van hun woning aantreft, terwijl een kwart meldt dat afvalbergen rechtstreeks zichtbaar zijn vanaf hun woonplaats.

Deze omstandigheden staan niet op zichzelf. Ze zijn het voorspelbare gevolg van een bezetting die systematisch waterzuiveringsinstallaties, ontziltingsinstallaties en distributienetwerken vernietigt. Tegelijkertijd wordt de toegang tot vervangingsmateriaal ontzegd. De illegale apartheidsmuur dringt elk jaar verder door in Palestijns grondgebied, waardoor drinkwaterbronnen en landbouwgrond worden afgesneden. Er wordt steeds meer grond afgenomen om het leven in de Gazastrook onmogelijk te maken. Landbouwgrond wordt opgeslokt, en het gebied waarin een bevolking van meer dan twee miljoen mensen zich moet voeden, huisvesten en van water voorzien, wordt steeds kleiner.

Kinderen onder de doden en gehandicapten

Sinds oktober 2023 hebben partners op het gebied van mijnenbestrijding 589 incidenten met explosieve oorlogsmateriaal in de Gazastrook gedocumenteerd, met 274 doden en 1142 gewonden tot gevolg. Op 4 augustus 2026 raakte een 13-jarig kind gewond door de ontploffing van achtergelaten explosieven op de plek waar hij onderdak had gevonden. Hij bevond zich niet in een gevechtszone. Hij zat in een kamp waar ontheemde gezinnen onder zeilen slapen, omringd door niet-ontplofte munitie die maanden eerder tijdens luchtaanvallen was afgeworpen.

Kinderen maken een onevenredig groot deel uit van de meest ernstige verwondingen. 31 procent van de ruggenmergletsels en traumatische hersenletsels komt voor bij kinderen. 18 procent van de amputaties vindt plaats bij kinderen wiens botten nog in de groei zijn, dit maakt het aanpassen van prothesen hun hele leven lang exponentieel complexer en duurder. Er is geen pediatrisch revalidatiecentrum in de Gazastrook. Geen enkel. Een kind dat op negenjarige leeftijd een been verliest, gaat een toekomst tegemoet van herhaalde operaties, op maat gemaakte prothesen en therapieën die simpelweg niet beschikbaar zijn waar hij woont. Het lichaam ontwikkelt zich, maar de prothese blijft statisch. De kloof wordt elk jaar groter totdat het ledemaat onbruikbaar wordt, waardoor de persoon afhankelijk blijft.

Dit is geen schade bij wijze van neveneffect. ‘Neveneffect’ impliceert een ongeluk, een ongelukkig bijproduct van militaire actie. Het opzettelijk aanvallen van scholen, ziekenhuizen, waterinfrastructuur en schuilplaatsen voor burgers in de Gazastrook gedurende meer dan dertig maanden is geen ongeluk. Het is de logica van collectieve bestraffing toegepast op een ingesloten bevolking: een strategie die bedoeld is om de wil van een volk te breken door alles te vernietigen waarvan ze afhankelijk zijn om te overleven, inclusief hun lichamen.

Het staakt-het-vuren dat er nooit was

Het rapport vermeldt de volgende slachtofferaantallen sinds de aankondiging van het staakt-het-vuren op 10 oktober 2025: op 12 augustus 2026 stond het totaal op 1259 doden en 4148 gewonden. De militaire activiteiten in de hele Gazastrook gaan door. Alleen al in 2026 registreerde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) 45 aanvallen op de gezondheidszorg, waarvan bijna de helft geconcentreerd was rond Rafah. Konvooien voor medische evacuatie worden tegengehouden, vertraagd, doorzocht en soms worden de passagiers vastgehouden.

Een staakt-het-vuren op papier herstelt geen watersysteem. Het herbouwt evenmin een revalidatieafdeling. Het ruimt ook geen niet-ontplofte munitie op van een speelplaats en financiert evenmin therapie voor een zevenjarige die beide benen heeft verloren en opnieuw moet leren lopen. In de praktijk legt het de bombardementen even stil, terwijl het langzamere geweld voortduurt: het onthouden van medicijnen, het achterhouden van vergunningen, de uitbreiding van kolonies, het afnemen van inkomsten en het handhaven van een grensregime dat twee miljoen mensen behandelt als een veiligheidsdreiging in plaats van als een bevolking met rechten.

Wie betaalt dit?

Het rapport verwijst naar financiële trackinggegevens die een aanhoudend tekort aan financiering in alle sectoren van de humanitaire hulp laten zien. Donormoeheid is een reëel probleem. De politieke wil neemt met elke maand af. De prijs van nietsdoen wordt echter betaald in menselijk leed. Elke dag dat een zending orthopedische hulpmiddelen in een magazijn buiten de grens ligt te wachten, is weer een dag waarop een patiënt immobiel ligt en een doorligwond ontwikkelt. Die wond vereist reiniging, antibiotica en wekenlange verpleegkundige zorg — om nog maar te zwijgen van de mogelijke amputatie van een ledemaat dat nog te redden zou zijn.

De internationale gemeenschap heeft deze situatie in realtime kunnen volgen via satellietbeelden, dronebeelden en wekelijkse OCHA-rapporten, die gedetailleerde informatie bieden over wat er ontbreekt, wie er getroffen is en hoeveel het zou kosten om de situatie op te lossen. Kennis is niet het obstakel. De politiek is dat wel. Staten die diplomatieke relaties onderhouden met de bezettingsmacht blijven wapens verkopen, blokkeren verantwoordingsmechanismen met een veto en beschermen daders tegen vervolging, terwijl ze tegelijkertijd verklaringen van bezorgdheid afleggen. Het resultaat is een humanitaire crisis die tegelijkertijd ongekend ernstig is en perfect beheersbaar zou zijn als de politieke wil bestond om de beperkingen weg te nemen die de uitvoering van oplossingen in de weg staan.

Wat herstel daadwerkelijk vereist

Het begint niet met kranen en beton. Het begint met een rolstoel die aankomt bij een ziekenhuis. Daar ligt een negentienjarige al elf maanden verlamd, wachtend op een hulpmiddel waarmee hij van bed naar rolstoel kan overstappen zonder zijn huid te beschadigen. Het begint met een watertankwagen die de vijfduizend mensen in het noorden van Rafah bereikt. Al weken hebben zij geen toegang tot schoon drinkwater. Het begint met een kinderfysiotherapeut die voor het eerst een kliniek bezoekt om een achtjarig meisje te onderzoeken dat haar rechterarm onder de elleboog heeft verloren. Zij heeft nog nooit een prothese kunnen proberen, omdat er geen beschikbaar was.

Herstel vereist onbeperkte toegang tot revalidatieapparatuur, hulpmiddelen en opgeleid personeel dat deze kan bedienen. Het vereist goed functionerende water- en sanitaire voorzieningen. Het vereist een einde aan de militaire bezetting, de illegale apartheidsmuur, de kolonisatie en de economische verstikking die elke interventie duurder en minder effectief maakt. Zolang deze structurele omstandigheden niet veranderen, zal de humanitaire hulp beperkt blijven tot triage: mensen net lang genoeg in leven houden om ze langer te laten lijden.

Het lichaam herinnert zich wat de krantenkoppen vergeten. Elk litteken, elk gevoel van een ledemaat dat er niet meer is en elk kind dat nooit meer zal kunnen rennen, is een getuigenis van wat er is gedaan en wat is toegestaan. De vraag is niet of de wereld het heeft gezien. Dat heeft ze. De vraag is of het zien eindelijk tot actie zal leiden.

Bron: OCHA-situatierapport, 14 augustus 2026