Een oproep voor de Gazastrook, de Westbank,
en de voortdurende christelijke aanwezigheid in hun land

“Hoe lang nog, o Heer? Zult U mij voor altijd vergeten?
Hoe lang zult U Uw aangezicht voor mij verbergen?”

(Psalm 13:1)

Jeruzalem, 24 augustus 2026

Wij, de ondergetekenden, kunnen niet zwijgen tegenover wat er om ons heen gebeurt, noch kunnen we toestaan dat het dagelijkse lijden, de dood, de ontheemding en de ontbering iets worden waaraan we gewend raken. In naam van ons christelijk geloof en onze verbondenheid met ons volk richten we deze woorden tot onze kerken en tot alle mensen met een geweten.

Ten eerste: de Gazastrook — De tragedie daar mag niet zomaar een nieuwsbericht worden

Wat er al meer dan duizend dagen in de Gazastrook gebeurt, is een menselijke tragedie. We kunnen niet zomaar leren ermee te leven alsof het normaal is. Achter de cijfers van slachtoffers gaan gezichten en namen schuil, gezinnen, kinderen, vrouwen, mannen en ouderen; mensen die hun huizen, hun dierbaren en hun middelen van bestaan hebben verloren; velen leven nu te midden van puin, honger, angst en ziekte en zonder de meest elementaire levensbehoeften. Men kan zich alleen maar afvragen hoe meer dan twee miljoen mensen vandaag de dag nog steeds in staat zijn om in de Gazastrook vol te houden en te overleven.

Deze tragedie gaat gepaard met de ineenstorting van de gezondheidszorg en medische voorzieningen. Ziekenhuizen functioneren onder extreme druk; gezondheidswerkers betalen de prijs van deze genocide; en zieken en gewonden ondervinden enorme moeilijkheden bij het verkrijgen van medicijnen en basiszorg.

Het gevaar is vandaag dat we aan deze tragedie gewend raken. Wanneer het verlies van mensenlevens slechts een van de vele items in het dagelijkse nieuws wordt, en wanneer verwoesting geen morele verontwaardiging en medeleven meer oproept, worden we geconfronteerd met een gevaar dat niet alleen de Gazastrook bedreigt, maar ook onze menselijkheid.

Wij weigeren toe te laten dat de Gazastrook in de vergetelheid raakt. Wij roepen op tot een einde aan het lijden van de bevolking, eisen bescherming van burgers, gegarandeerde toegang tot humanitaire hulp en een einde aan het doden, de verwoesting, de honger en de angst.

Wij bevestigen dat elk mensenleven heilig is en wij verwerpen alle moord, geweld en wraak. Vrede kan niet worden opgebouwd op de ruïnes van een volk, noch kan zij worden gegrondvest op het ontkennen van de waardigheid van anderen. Er kan geen vrede zijn zonder gelijkheid voor allen die in dit land wonen.

Ten tweede: De Westbank — Een gevaar dat met de dag toeneemt

Terwijl de aandacht nog steeds op de Gazastrook gericht is, verslechtert ook de situatie op de Westbank (inclusief Oost-Jeruzalem). De uitbreiding van kolonies, geweld door het leger en kolonisten, militaire bezettingsposten en afsluitingen, en de moeilijkheden bij het reizen, het vinden van werk, de toegang tot gezondheidszorg en de heilige plaatsen, maken het leven steeds moeilijker en drijven de mensen nog dieper in een toestand van wanhoop. Controleposten, afsluitingen en bewegingsbeperkingen verhinderen ook dat patiënten, ambulances en medisch personeel ziekenhuizen kunnen bereiken, terwijl gezondheidswerkers met toenemende risico’s worden geconfronteerd. Het recht op gezondheidszorg is een onlosmakelijk onderdeel van het recht op leven en menselijke waardigheid.

Wat er gebeurt in Palestijnse steden en dorpen, waaronder Taybeh met zijn belangrijke christelijke gemeenschap, raakt ons allemaal. Moslim- en christelijke Palestijnen behoren tot één volk, en wat de een bedreigt, bedreigt ons allen. Wij verwerpen elke ideologie of elk beleid dat de Palestijnen het recht ontzegt om in vrijheid en waardigheid te leven op hun eigen land en in hun eigen huizen.

Jeruzalem raakt steeds meer geïsoleerd van zijn Palestijnse omgeving. Toegang tot de stad, zelfs voor gebed en pelgrimstochten naar de heilige plaatsen, is voor velen uiterst moeilijk geworden.

Beperkingen op vrijheid van verkeer en werkgelegenheid, afnemende economische kansen, werkloosheid en de voortdurende angst voor de toekomst zijn niet louter tijdelijke moeilijkheden. Het zijn directe factoren die gezinnen – zowel moslims als christenen – ertoe aanzetten om emigratie te overwegen. Onze kerken en instellingen moeten het verdedigen van het recht van mensen om in hun eigen land te blijven tot een prioriteit maken. Zij moeten hun lokale en internationale contacten aanwenden om de rechten, de waardigheid en het recht op verblijf van onze mensen te bevorderen. Gelijkheid voor iedereen is een onmisbare basis voor elke rechtvaardige en duurzame vrede.

Ten derde: Aan onze christenen in Palestina — Dit is jullie land; verlies de hoop niet

Geliefde christelijke Palestijnse broeders en zusters, wij weten dat het leven zwaar is. De zorgen die jullie hebben om jullie kinderen, de moeilijkheid om werk te vinden, de militaire bezettingsposten en vergunningen, de onzekerheid over morgen en het gevoel dat de deuren soms de ene na de andere dichtgaan, zijn voortdurend aanwezig. Wij weten dat emigratie voor velen een uitweg lijkt. Wij zeggen tegen jullie: laat jullie niet door angst overheersen, die jullie doet geloven dat jullie vreemdelingen zijn in jullie eigen land. Laat wanhoop jullie toekomst niet vertroebelen.

Wij, christelijke Palestijnen, zijn geen overblijfselen uit het verleden. Wij zijn geen tijdelijke gemeenschap, noch louter een ‘minderheid’ die op bescherming wacht. Wij horen bij dit land en vormen een integraal onderdeel van zijn volk, zijn verleden, heden en toekomst. Onze aanwezigheid is ook een aanwezigheid van geloof, waarvan de wortels teruggaan tot de eerste christelijke gemeenschap. Dit is het land van Christus en vanuit dit land ging het evangelie de wereld in. Onze voortdurende aanwezigheid is een getuigenis van geloof, hoop, liefde, verzoening en gerechtigheid, voor ons en voor de wereld.

Geliefden, blijf standvastig en vlucht niet weg. Wees moedig en geef niet op. Blijf vastberaden solidair met ons volk en verzet je tegen het kwaad en het geweld. Zoals de apostel Paulus leerde: „Laat je niet overwinnen door het kwaad, maar overwin het kwaad door het goede” (Romeinen 12:21). Liefde is geen zwakte, maar een kracht die in staat is het kwaad het hoofd te bieden.

Wij verwerpen elke poging om angst en lijden uit te buiten om sektarische verdeeldheid te zaaien onder de leden van één volk. Uitdagingen kunnen niet worden aangepakt door verdeeldheid te zaaien, door ze om te zetten in religieuze conflicten, of door de bredere gevaren die de toekomst van ons volk bedreigen over het hoofd te zien. De uitdagingen zijn talrijk, maar laten we leren samen te leven en de verantwoordelijkheid te delen. Wij Palestijnen, christenen en moslims, zijn één volk. We leven al eeuwenlang samen, en we moeten ook onze toekomst samen opbouwen, op basis van gelijkwaardig burgerschap, menselijke waardigheid en wederzijds respect. Onze kracht ligt in onze eenheid, en samen staan we sterker.

Tegen besluitvormers en heersers zeggen wij, in de woorden van de psalm: „Wees nu dan wijs, o koningen; laat u waarschuwen, o heersers van de aarde“ (Psalm 2:10). Wij roepen allen die politieke en militaire invloed uitoefenen, met in de eerste plaats de Verenigde Staten, op om hun verantwoordelijkheid te nemen en zich in te zetten om een einde te maken aan het doden, de ontheemding en de verwoesting. Tientallen jaren van oorlogsbeleid in onze regio hebben bijgedragen aan de ontheemding van miljoenen mensen, waaronder grote aantallen christenen. Vrees God, handel wijs en zet u in voor het leven van onze en uw kinderen, voor een toekomst waarin dood en ontheemding niet het lot zijn van de volkeren in deze regio.

Wij hopen dat de komende verkiezingen in Israël en Palestina nieuwe vormen van bestuur zullen brengen, gegrondvest op gerechtigheid en eerlijkheid, die bijdragen aan het creëren van een nieuwe realiteit die leidt tot gelijkheid, en tot een rechtvaardige en definitieve vrede in ons land en in de hele regio.

Wij roepen onze kerken en christelijke instellingen op prioriteit te geven aan het helpen van onze mensen om standvastig te blijven door werkgelegenheid, onderwijs, huisvesting, jongeren en gezinnen te ondersteunen, en door hun rechten en vrijheden lokaal en internationaal duidelijk te verdedigen. Wij roepen onze kerkleiders op om meer eenheid, coördinatie en transparantie te bewerkstelligen, en ervoor te zorgen dat ontmoetingen met internationale functionarissen echte kansen worden om de zorgen van onze mensen aan de orde te stellen en hen te verdedigen, zodat de gelovigen het gevoel hebben dat de Kerk niet alleen over hen spreekt, maar hen bijstaat in hun lijden en hun recht verdedigt om in hun land te blijven.

Tegelijkertijd roepen wij onze christelijke gelovigen op om niet alles van instellingen en leiders te verwachten. Onze voortdurende aanwezigheid is een gedeelde verantwoordelijkheid. Wij zijn geroepen om elkaar te steunen, te investeren in ons land en onze samenleving, in onze jongeren en gezinnen, en ons niet over te geven aan een mentaliteit van angst en wanhoop. Niemand van ons kan deze verantwoordelijkheid alleen dragen. Wij moeten samenwerken. Onze kracht ligt in samenwerking, en samen staan wij sterker. We zijn niet naïef wat betreft de omvang van de gevaren, noch willen we de werkelijkheid verdoezelen. We zien haar in al haar hardheid, en we weten dat de weg die voor ons ligt moeilijk is. Maar geloof betekent niet dat we de werkelijkheid ontkennen; het betekent dat we weigeren haat, dood en wanhoop het laatste woord te laten hebben. Tegen jullie zeggen we:

Wees getuigen van de waarheid.

Wees vredestichters, strijders voor gerechtigheid en voorvechters van gelijkheid.

Houd vast aan jullie land, jullie geloof en jullie hoop.

Laat angst jullie toekomst niet ontnemen.

Dit land is niet alleen het land waarin onze voorvaderen leefden; het is ook het land waarin wij willen dat onze kinderen leven.

Ondertekenaars:

Latijnse patriarch van Jeruzalem Michel Sabbah (emeritus)
Lutherse bisschop van het Heilige Land Munib Younan (emeritus)
Grieks-orthodoxe aartsbisschop Attallah Hanna