De genocide in de Gazastrook heeft geleid tot een specifieke, vaak onzichtbare crisis voor mensen met een gehoorbeperking. Omdat ze inkomende aanvallen, evacuatiebevelen of noodsirenes niet kunnen horen, zijn ze volledig afhankelijk van anderen om de snel veranderende werkelijkheid te begrijpen — een kwestie van leven of dood.
Fadl Kuraz, een Gebarentolk en -trainer die al meer dan drie decennia met de dove gemeenschap in de Gazastrook werkt, werd een van de weinigen die nog steeds probeert die kloof te overbruggen. Vóór oktober 2023 richtte zijn werk zich op Gebarentaalonderwijs, het ondersteunen van dove leerlingen en het opleiden van leraren bij de ‘Atfaluna Society for Deaf Children’. Sindsdien is dat werk volledig veranderd: hij reist nu heen en weer tussen geïmproviseerde onderwijscentra in opvanglocaties verspreid over Gaza-stad, waarbij hij niet alleen kijkt hoe de lessen verlopen, maar ook of er nieuwe gezinnen zijn aangekomen, of iemand batterijen voor een gehoorapparaat nodig heeft, of iemand zijn gehoor heeft verloren na weer een nacht van bombardementen…
Een centraal probleem is de toegang tot informatie. Uit een enquête van het UNDRR (Bureau van de Verenigde Naties voor rampenrisicovermindering) uit 2023 bleek dat 56 procent van de mensen met een handicap in 132 landen niet op de hoogte was van informatie over risico’s op rampen in toegankelijke formaten, of er geen toegang toe had. In de Gazastrook, waar de infrastructuur om mensen met een handicap te bereiken grotendeels is ingestort, is die kloof acuut. Tijdens actieve aanvallen door het Israëlische leger hebben dove inwoners iemand nodig die uitlegt wat er buiten is gebeurd: waar de bommen zijn gevallen, welke wijken zijn getroffen, of er een evacuatie plaatsvindt. Politieke ontwikkelingen en humanitaire omstandigheden die horende mensen vanzelf waarnemen, zijn voor hen zonder tolk simpelweg niet toegankelijk.
Zuhdi Murtaja, een dove man die werkt in een gemeenschapskeuken voor kinderen met een gehoorbeperking, is onderdeel geworden van een informeel informatienetwerk. Naast zijn werk in de keuken beheert hij een WhatsApp-groep waar nieuws circuleert onder dove leden van de gemeenschap die anders geen enkele manier hebben om te weten wat er om hen heen gebeurt. Het is een klein systeem dat vanuit het niets is opgebouwd, temidden van een genocide.
De omvang van de crisis rond gehoorverlies blijft moeilijk in te schatten, maar de beschikbare gegevens wijzen op een enorme toename. Vóór oktober 2023 leefden naar schatting ongeveer 20 000 mensen met een gehoorbeperking in de Gazastrook. Veldwerkers schatten dat dit aantal sindsdien sterk is gestegen, mogelijk tot 30 000 à 40 000. In het rapport van de Global Protection Cluster van juli 2025 werd geschat dat meer dan 35 000 mensen aanzienlijke gehoorschade hebben opgelopen door explosies. Atfaluna alleen al heeft tussen december 2024 en augustus 2025 32 753 mensen gescreend en 2 500 kinderen en volwassenen geïdentificeerd met een nieuwe gehoorbeperking die rechtstreeks door de genocide werd veroorzaakt.
De dovengemeenschap in de Gazastrook bestaat nu uit twee verschillende groepen: degenen die al voor 7 oktober 2023 doof waren en degenen die hun gehoor tijdens de aanvallen hebben verloren. Hun behoeften verschillen aanzienlijk. Iemand die vanaf zijn geboorte doof is, heeft doorgaans Gebarentaal ontwikkeld en een manier gevonden om zich in een wereld zonder geluid te redden. Iemand die zijn gehoor verliest tijdens een bombardement, wordt geconfronteerd met een plotseling, desoriënterend verlies, zonder taal om te vervangen wat geluid ooit overbracht en zonder gevestigde gemeenschap waar hij terecht kan.
Bovenop al het andere blijft de toegang tot hulpmiddelen ernstig beperkt. Hoortoestellen, batterijen en onderdelen voor gehoorimplantaten zijn moeilijk te verkrijgen vanwege importbeperkingen die door de Israëlische blokkade worden opgelegd, en veel revalidatiecentra die logopedie en psychologische ondersteuning bieden, zijn beschadigd of vernietigd door Israëlische aanvallen.
Kuraz’ eigen verslag geeft de emotionele zwaarte van het werk weer. Nadat een explosie in de verte een les onderbreekt en sommige kinderen verstijft, stelt hij ze gerust via Gebarentaal en leidt hij ze weer naar spelletjes. “Ik moet mijn emoties en mijn gezichtsuitdrukkingen binnen enkele seconden onder controle krijgen”, zegt hij. “Als ik die controle verlies, verliezen de kinderen hun gevoel van veiligheid.” “De angst die ik overdag onderdruk, haalt me ’s nachts in.”
Zijn praktische advies aan Murtaja vat de wrede realiteit van de situatie samen: let op de mensen om je heen, en als ze gaan rennen, ren dan met ze mee. Draag een kaartje bij je waarop staat: ‘Ik ben doof. Ik heb hulp nodig.’ Want als je de bommen niet kunt horen, hangt je overleving af van iedereen om je heen om het voor jou op te merken.
Bron: Mondoweiss